Kopia zapasowa komputera z Windows i macOS

Awaria dysku, kradzież laptopa albo zaszyfrowanie plików przez złośliwe oprogramowanie kończą się tak samo, gdy nie ma kopii zapasowej. Windows 11 i macOS mają do tego wbudowane narzędzia, które nie wymagają kupowania dodatkowych programów. Ten poradnik opisuje je na podstawie dokumentacji Microsoftu i Apple i pokazuje, jak połączyć je w sensowny domowy plan.

1. Reguła 3-2-1

Punktem wyjścia jest prosta reguła opisana w dokumencie US-CERT „Data Backup Options”. Trzymaj 3 kopie każdego ważnego pliku, czyli oryginał i 2 kopie zapasowe. Przechowuj je na 2 różnych rodzajach nośników, żeby jedno zdarzenie nie zniszczyło wszystkich. 1 kopię trzymaj poza domem albo biurem.

W domu najprościej zrealizować to tak, że pliki są na komputerze, jedna kopia na dysku zewnętrznym, a druga w chmurze. Ten sam dokument radzi odłączać nośnik wymienny po zakończeniu kopii. Ostrzega też, że kopia na stałe podłączona do komputera może przejąć uszkodzenia i złośliwe oprogramowanie razem z plikami.

2. Kopia zapasowa systemu Windows

Aplikacja Kopia zapasowa systemu Windows kopiuje foldery Pulpit, Dokumenty, Obrazy, Wideo i Muzyka oraz ustawienia. Obejmuje listę zainstalowanych aplikacji, konta, sieci Wi-Fi z hasłami, personalizację i preferencje językowe. Znajdziesz ją w menu Start albo w Ustawieniach, w sekcji Konta.

Aplikacja wymaga osobistego konta Microsoft i OneDrive. Konta służbowe i szkolne nie działają. Kopia folderów to w praktyce ich synchronizacja z OneDrive, a darmowe konto ma tam tylko 5 GB. Przy nowym komputerze logujesz się tym samym kontem, a Windows proponuje przywrócenie kopii razem z przypiętymi aplikacjami.

3. Historia plików na dysku zewnętrznym

Historia plików działa bez chmury i bez konta Microsoft. Automatycznie kopiuje wszystkie biblioteki, domyślne i utworzone przez ciebie, na dysk zewnętrzny albo do lokalizacji sieciowej. Inny folder dodasz do kopii, dołączając go do biblioteki z menu kontekstowego.

Włączysz ją w Panelu sterowania, w sekcji System i zabezpieczenia. Plik przywracasz z Eksploratora, klikając folder prawym przyciskiem i wybierając przywracanie poprzednich wersji. Możesz przywrócić wersję w inne miejsce. Microsoft ostrzega, że zastąpienia bieżącej wersji nie da się cofnąć.

4. Stary obraz systemu

W Panelu sterowania Windows 11 nadal jest „Kopia zapasowa i przywracanie (Windows 7)”, która tworzy obraz całego dysku. Microsoft umieścił to narzędzie na liście funkcji wycofywanych już w Windows 10 w wersji 1709. Nie jest rozwijane i może zostać usunięte, a po pełne kopie dysku Microsoft odsyła do narzędzi innych firm.

5. Time Machine na Macu

Time Machine automatycznie robi kopie co godzinę z ostatnich 24 godzin, codzienne z ostatniego miesiąca i cotygodniowe ze starszych miesięcy. Gdy dysk się zapełni, usuwa najstarsze kopie. Konfigurujesz go w Ustawieniach systemowych, w sekcji Ogólne, wskazując dysk. Apple zaleca dysk co najmniej dwa razy większy niż pamięć Maca i proponuje szyfrowanie kopii.

Na kopie nadaje się dysk podłączony przez USB-C albo Thunderbolt, inny Mac w sieci i dysk sieciowy NAS obsługujący Time Machine przez SMB. Time Machine używa formatu APFS. Pojedyncze pliki przywracasz wprost z Time Machine, a cały komputer Asystentem migracji, który przenosi pliki, aplikacje i konto użytkownika.

6. Synchronizacja to nie kopia

OneDrive i iCloud Drive synchronizują pliki, a synchronizacja działa w obie strony. Microsoft opisuje, że usunięcie pliku z synchronizowanego folderu usuwa go z OneDrive i z komputera. Na koncie osobistym plik możesz odzyskać z kosza przez 30 dni. Cofnięcie zmian całego OneDrive, na przykład po ataku złośliwego oprogramowania, jest dostępne tylko w subskrypcji Microsoft 365.

Apple podaje to samo dla iCloud Drive. Plik usunięty na iCloud.com znika ze wszystkich urządzeń z włączonym iCloud Drive, a odzyskasz go przez 30 dni. Chmura chroni więc przed awarią komputera, ale nie przed pomyłką czy zaszyfrowaniem plików zauważonym po miesiącu.

7. Plan dla domu

Na Windows połącz Historię plików na dysku zewnętrznym z Kopią zapasową systemu Windows w OneDrive. Jeśli dane przekraczają darmowe 5 GB, potrzebujesz większego planu OneDrive albo wybierasz do chmury tylko najważniejsze foldery. Na Macu użyj Time Machine na dysku zewnętrznym, a drugą kopię trzymaj na drugim dysku przechowywanym poza domem albo w chmurze.

Dysk z kopią podłączaj regularnie i odłączaj po zakończeniu. Raz na jakiś czas przywróć jeden plik, żeby sprawdzić, że kopia naprawdę działa. Telefon wymaga osobnego planu, który opisuje poradnik o kopii zapasowej telefonu.

8. Podsumowanie

Wbudowane narzędzia wystarczają do dobrej kopii domowej. Na Windows to Historia plików i Kopia zapasowa systemu Windows, na Macu Time Machine. Samą synchronizację z chmurą traktuj jako wygodę, a nie kopię, bo usunięcie pliku dociera do wszystkich urządzeń. Dopiero dysk zewnętrzny i druga kopia poza domem spełniają regułę 3-2-1.