Kopie zapasowe w Proxmox VE 9.2: tryby, retencja i PBS

Proxmox VE ma wbudowany system kopii zapasowych, który obsługuje zarówno maszyny wirtualne, jak i kontenery LXC. Ten przewodnik opisuje wersję Proxmox VE 9.2 i jej dokumentację oraz Proxmox Backup Server 4.2. Wszystkie polecenia i opcje pochodzą z oficjalnej dokumentacji producenta.

1. Jak Proxmox VE robi kopie

Za kopie odpowiada narzędzie vzdump. Dokumentacja podkreśla, że kopie w Proxmox VE są zawsze pełne i zawierają konfigurację gościa oraz wszystkie jego dane. Kopie przyrostowe w sensie przechowywania daje dopiero Proxmox Backup Server, który zapisuje tylko fragmenty danych, których jeszcze nie ma.

Proxmox VE 9.2 ukazał się 21 maja 2026 i według planu rozwoju bazuje na Debianie 13.5, jądrze Linux 7.0, QEMU 11.0, LXC 7.0 i ZFS 2.4. Proxmox Backup Server 4.2 wydano 29 kwietnia 2026, również na Debianie 13 i z natywną obsługą magazynu obiektowego S3.

Kopie maszyn wirtualnych domyślnie trafiają do formatu VMA, a kopie kontenerów do archiwum tar. Przy zapisie na Proxmox Backup Server dane kontenerów mogą być przechowywane w formacie pxar.

2. Tryby snapshot, suspend i stop

Tryb wybierasz opcją --mode, a domyślnym jest snapshot. Dla maszyn wirtualnych oznacza on kopię na żywo. Bloki danych są kopiowane, gdy gość działa, więc przestój jest najkrótszy. Tryb stop najpierw porządnie wyłącza maszynę, a potem uruchamia w tle proces QEMU, który wykonuje kopię. Maszyna wraca do pracy zaraz po rozpoczęciu kopii, a dokumentacja przypisuje temu trybowi najwyższą spójność. Tryb suspend pozostał głównie dla zgodności i dokumentacja zaleca zamiast niego snapshot.

Dla kontenerów tryb stop zatrzymuje kontener na cały czas kopii. suspend kopiuje dane przez rsync do katalogu tymczasowego, zawiesza kontener, wykonuje drugą, krótką synchronizację i wznawia go. snapshot wymaga magazynu obsługującego migawki. Kontener jest zawieszany tylko na czas utworzenia migawki, a archiwizacja odbywa się z migawki. Punkt montowania wyłączysz z kopii opcją backup=no.

3. Spójność kopii i QEMU Guest Agent

W trybie snapshot Proxmox może poprawić spójność kopii maszyny wirtualnej. Jeśli w konfiguracji maszyny włączysz agent: 1, a w systemie gościa działa QEMU Guest Agent, Proxmox przed kopią wywołuje guest-fsfreeze-freeze, a po niej guest-fsfreeze-thaw. Systemy plików gościa są na moment zamrażane, więc na dysku nie zostają w połowie zapisane pliki.

Zamrożenie systemu plików nie oznacza jednak, że baza danych zapisała na dysk wszystko, co trzyma w pamięci. Dokumentacja Proxmox nie opisuje mechanizmu spójności na poziomie aplikacji. Jeśli potrzebujesz pewności co do spójności bazy, masz do wyboru tryb stop albo zrzut danych narzędziami samej bazy przed kopią maszyny.

4. Zadania kopii i kompresja

Zadania kopii (Backup Jobs) konfigurujesz w interfejsie w widoku Datacenter, zakładka Backup. Harmonogram zapisuje się w formacie zdarzeń kalendarza systemd. Zadanie może obejmować wybrane węzły i gości albo cały klaster. Opcja „Repeat missed” uruchamia kopie pominięte, na przykład z powodu wyłączonego serwera. Wspólne ustawienia domyślne dla wszystkich zadań trzyma plik /etc/vzdump.conf.

Algorytm kompresji wybierasz opcją --compress, a strona podręcznika vzdump podaje dla wiersza poleceń wartość domyślną 0, czyli brak kompresji. Dokumentacja określa zstd jako najszybszy z trzech dostępnych algorytmów, z obsługą wielu wątków. Liczbę wątków ustawiasz opcją --zstd, gdzie 0 oznacza połowę dostępnych rdzeni.

vzdump 101 --mode snapshot --compress zstd --storage backup-nfs

Przy wolnym magazynie docelowym przydaje się fleecing. Dane kopii maszyny wirtualnej są wtedy buforowane na szybkim lokalnym magazynie, który musi obsługiwać thin provisioning i discard, na przykład LVM-thin, RBD albo ZFS sparse.

5. Retencja, czyli ile kopii trzymać

Politykę przechowywania ustawiasz opcją prune-backups z parametrami keep-last, keep-hourly, keep-daily, keep-weekly, keep-monthly i keep-yearly albo keep-all. Zasada działania często zaskakuje. Każda opcja obejmuje tylko kopie ze swojego okresu, a kolejna opcja pomija kopie zachowane już przez poprzednią.

vzdump 101 --prune-backups keep-last=3,keep-daily=7,keep-weekly=4,keep-monthly=6

Tygodnie w keep-weekly liczą się od poniedziałku do niedzieli. Zanim zatwierdzisz politykę, sprawdź ją w symulatorze retencji udostępnionym przez Proxmox. Kopię, która nie może zostać usunięta przez retencję, oznaczysz opcją --protected.

6. Przywracanie

Maszynę wirtualną przywracasz poleceniem qmrestore, podając archiwum i identyfikator maszyny. Opcja --force pozwala nadpisać istniejącą maszynę, --storage wskazuje magazyn docelowy, a --unique generuje nowe unikalne identyfikatory, na przykład adresy MAC. Kontenery przywraca pct restore.

qmrestore /mnt/backup/vzdump-qemu-101.vma.zst 201 --storage local-lvm --unique 1
pct restore 202 /mnt/backup/vzdump-lxc-102.tar.zst --storage local-lvm

Z kopii na Proxmox Backup Server możesz przywrócić maszynę w trybie --live-restore. Maszyna startuje niemal od razu, a dane są dociągane w tle. PBS pozwala też odzyskać pojedyncze pliki przez przeglądarkę zawartości kopii.

7. Proxmox Backup Server

Proxmox Backup Server dzieli dane na fragmenty (chunki) i każdy zapisuje tylko raz. Kopie maszyn wirtualnych używają chunków o stałym rozmiarze, domyślnie 4 MiB. Kopie plików używają chunków o zmiennym rozmiarze, wyznaczanych algorytmem Buzhash. Jeden chunk może należeć do wielu kopii, co oszczędza miejsce także między różnymi migawkami.

Szyfrowanie odbywa się po stronie klienta, zanim dane trafią do serwera kopii. Klucz tworzysz poleceniem proxmox-backup-client key create, domyślnie chronionym hasłem. Dokumentacja klienta ostrzega, że bez klucza zaszyfrowane pliki są niedostępne, więc klucz trzymaj z dala od chronionych danych. Kopię klucza możesz dołączać do kopii zaszyfrowaną kluczem głównym RSA (key create-master-key).

Dwa zadania obsługowe decydują o zdrowiu magazynu. Garbage collection usuwa chunki, do których nie odwołuje się już żadna kopia. Dokumentacja zadań obsługowych uznaje harmonogram tygodniowy za dobry punkt wyjścia. Zadania weryfikacji sprawdzają integralność zapisanych kopii, a dokumentacja zaleca weryfikować wszystkie kopie co najmniej raz w miesiącu.

8. Kopia poza serwerem

Dokumentacja PBS przywołuje regułę 3-2-1. Trzymaj trzy kopie na co najmniej dwóch rodzajach nośników, z czego jedną poza siedzibą. W PBS kopię zewnętrzną realizujesz zadaniami synchronizacji między dwoma serwerami PBS.

Ważne ustawienie ukrywa się w zadaniu synchronizacji. Dokumentacja zaleca, by zadanie nie usuwało na serwerze docelowym migawek, które zniknęły ze źródła. Gdy ransomware albo atakujący skasuje kopie na serwerze źródłowym, ich odpowiedniki na drugim serwerze przetrwają.

Kopia jest tyle warta, ile udane przywrócenie, a przywracanie wymaga często danych dostępnych tylko poza chronionym systemem. Awaria CrowdStrike pokazała to na przykładzie kluczy BitLockera, a w PBS tę samą rolę pełni klucz szyfrowania.

9. Podsumowanie

W Proxmox VE 9.2 dobra kopia to tryb snapshot z QEMU Guest Agent albo stop tam, gdzie liczy się spójność aplikacji, kompresja zstd i przemyślana retencja sprawdzona w symulatorze. Proxmox Backup Server dokłada deduplikację i szyfrowanie. Dokłada też obowiązki, czyli comiesięczną weryfikację, bezpieczne przechowywanie klucza i synchronizację na drugi serwer bez usuwania migawek.